Zenuwschade in je voeten en handen

Wat is het?

Perifere polyneuropathie is de medische naam voor schade aan de zenuwen in je armen en benen, meestal het eerst in je voeten. Twee oorzaken komen veel voor: langdurig hoge bloedsuiker bij diabetes, en bepaalde soorten chemotherapie (dit heet dan CIPN). Je kunt tintelingen, een doof gevoel, pijn of minder kracht hebben. Vaak begint het in beide voeten tegelijk, als een 'sok' die je aanhoudt. Door het verminderde gevoel word je onzekerder op je benen.

Is het ernstig?

Het is een echte aandoening die aandacht nodig heeft, vooral omdat je makkelijker kunt vallen en, bij diabetes, een wondje aan je voet niet altijd voelt. Toch kun je er zelf veel aan doen: bewegen is veilig en helpt je balans, kracht en klachten.

Wanneer bel ik mijn huisarts?

Bel vandaag nog je huisarts of behandelaar als:

• je een wondje, blaar of rode plek op je voet ziet die je niet voelt;
• je voet warm en gezwollen is zonder duidelijke wond (bel dan snel);
• de klachten snel erger worden of maar aan één kant zitten;
• je duizelig wordt bij het opstaan.

Hoe lang duurt het?

Dat hangt af van de oorzaak. Bij diabetes is de zenuwschade meestal blijvend, en een goede bloedsuiker helpt om erger te voorkomen. Bij chemotherapie verdwijnen de klachten na het stoppen vaak deels: in de eerste maand erna heeft nog ongeveer 7 van de 10 mensen last, na een half jaar is dat nog ongeveer 3 van de 10. Bewegen verbetert je balans, kracht en gevoel, al weten we nog niet zeker of het ook het aantal valpartijen vermindert. Bewegen geneest de zenuwschade niet, maar het helpt je om beter te functioneren en minder klachten te houden.

Wat kan ik doen?

Het beste wat je kunt doen is regelmatig oefenen, het liefst onder begeleiding. Doe balans- en evenwichtsoefeningen, krachttraining voor je benen en oefeningen voor je conditie. Dit verbetert je balans, kracht en dagelijkse klachten. Bij diabetes vermindert zo'n combinatie van oefeningen ook de pijn; bij zenuwschade door chemotherapie is het effect van oefenen op de pijn zelf minder zeker, al helpt het wel tegen de andere klachten. Krijg je chemotherapie? Dan kan het helpen om al vanaf het begin te oefenen; dat kan de kans op zenuwklachten zelfs verkleinen. Verzorg bij diabetes je voeten goed: kijk ze elke dag na, draag passende schoenen en houd je bloedsuiker in de gaten. Ben je bang om te bewegen? Dan kan een rustige, stapsgewijze opbouw je helpen. Lukt het even niet? Dat is niet erg, je fysiotherapeut helpt je op weg. Zet vandaag de eerste stap: vraag je arts of fysiotherapeut om oefeningen die bij jouw situatie passen.

Zenuwschade vraagt geduld, maar met veilig bewegen en goede voetzorg houd je grip op je balans en je dagelijks leven.