Longrevalidatie bij COPD

Deel A — Klinische evidence-synthese

A1 · Inleiding, reikwijdte en vraagstelling

Longrevalidatie is een van de best onderbouwde niet-farmacologische interventies in de zorg voor mensen met COPD, en tegelijk een van de minst geleverde. De dragende Cochrane-review over stabiele COPD telt 65 gerandomiseerde trials met 3.822 deelnemers en komt tot een conclusie die in dit vakgebied zeldzaam is: naar het oordeel van de auteurs zijn verdere gerandomiseerde trials die longrevalidatie tegenover **gebruikelijke zorg** zetten **niet meer gerechtvaardigd** [1]. Die formulering is met opzet letterlijk gehouden: het gaat om de vergelijking met gebruikelijke zorg, niet om een placebovergelijking, en de auteurs presenteren het als hun oordeel. Daartegenover staat het cijfer dat de internationale richtlijn zelf als aanleiding neemt: **minder dan vijf procent** van de mensen met COPD die er baat bij zouden hebben, ontvangt longrevalidatie [R1].

Dat spanningsveld bepaalt de toon van dit document. De vraag óf longrevalidatie werkt is beantwoord. De vragen die overblijven gaan over vorm, timing, volhouden en toegang.

**Reikwijdte (in scope).** Volwassenen met COPD, stabiel of na een exacerbatie met ziekenhuisopname, met betrekking tot indicatiestelling, programmavorm, timing, aanbiedingsvorm (centrum, thuis, telerevalidatie), onderhoud en aanvullende modaliteiten.

**Buiten scope.** De hartrevalidatie (IREG-2502), de medicamenteuze behandeling van COPD als hoofdonderwerp, en longrevalidatie bij interstitiële longziekte, pulmonale hypertensie, bronchiëctasieën, cystic fibrosis, longkanker en na longtransplantatie. Voor interstitiële longziekte bestaat een sterke richtlijnaanbeveling [R1]; dat is een kandidaat voor uitbreiding en wordt hier bewust niet stilzwijgend meegenomen, omdat de bewijsbasis van dit document over COPD gaat.