Hartrevalidatie bij coronairlijden en chronisch hartfalen

Deel A — Klinische evidence-synthese

A1 · Inleiding, reikwijdte en vraagstelling

Hartrevalidatie is een van de best onderzochte interventies in de fysiotherapie, en tegelijk een van de slechtst benutte. De bewijsbasis telt 85 gerandomiseerde trials met 23.430 deelnemers voor coronairlijden [1,2] en 60 trials met 8.728 deelnemers voor hartfalen [8]. Toch blijft de deelname wereldwijd ver achter bij de indicatie, en dat is de reden dat internationale documenten de laatste jaren minder over het effect en meer over de toegang gaan [3,18].

Dit document behandelt de fysiotherapeutische en revalidatieve zorg voor volwassenen met coronairlijden (na een myocardinfarct, na revascularisatie, of met angina pectoris) en voor volwassenen met chronisch hartfalen. Het richt zich op de vraag wat inspanningsgebaseerde revalidatie oplevert, voor wie, in welke vorm en met welke zekerheid.

**Reikwijdte (in scope).** Volwassenen met coronairlijden of chronisch hartfalen, met betrekking tot indicatiestelling, risicostratificatie, trainingsvorm en -dosering, aanbiedingsvorm (centrum, thuis, hybride) en veiligheid.

**Buiten scope.** De longrevalidatie (IREG-2503), de medicamenteuze en interventionele cardiologie als hoofdonderwerp, hartrevalidatie na klepchirurgie, na harttransplantatie en bij congenitale hartafwijkingen, en de acute fase op de hartbewaking. Deze komen aan bod als aanpalend of als verwijsindicatie.

Een opmerking vooraf over de toon van dit document. De vraag óf mensen met coronairlijden of hartfalen moeten bewegen is niet omstreden en wordt hier niet ter discussie gesteld. Waar dit document wel scherp is, is bij de vraag welke uitkomst met welke zekerheid is aangetoond, want juist daar wordt in de praktijk stelliger gesproken dan het bewijs toelaat.