Multiple sclerose: fysiotherapie en revalidatie

Deel A — Klinische evidence-synthese

A1 · Inleiding, reikwijdte en vraagstelling

Multiple sclerose (MS) is een auto-immuun gemedieerde, neurodegeneratieve aandoening van het centrale zenuwstelsel, gekenmerkt door inflammatoire demyelinisatie met axonale transectie. Volgens PubMed treft MS naar schatting circa 900.000 mensen in de VS; de wereldwijde prevalentie loopt uiteen van 5 tot 300 per 100.000 en neemt toe met de breedtegraad. De aandoening presenteert zich doorgaans bij jongvolwassenen (gemiddelde aanvangsleeftijd 20–30 jaar), treft vrouwen ongeveer driemaal zo vaak als mannen, en gaat gepaard met een lagere levensverwachting dan de algemene bevolking (75,9 versus 83,4 jaar) [1]. De diagnose berust op de 2017 McDonald-criteria: een combinatie van klinische verschijnselen, MRI-bevindingen (T2-laesies) en laboratoriumbevindingen (liquor-specifieke oligoklonale banden) [1].

Deze synthese richt zich niet op ziektemodificerende farmacotherapie (DMT's) — die reduceren de gestandaardiseerde relapsratio met 29–68% [1] — maar op de fysiotherapeutische en revalidatie-interventies die functie, participatie en kwaliteit van leven ondersteunen. Waar farmacotherapie het ontstekingsproces remt, richt revalidatie zich op beperkingen in mobiliteit, spierkracht, balans en op de meest invaliderende symptomen — met vermoeidheid voorop [5]. De reikwijdte omvat volwassenen met alle MS-fenotypes; de nadruk ligt op ambulante en beperkt-ambulante personen, de populatie waarin het merendeel van het beweegbewijs is verzameld.

De centrale vraag luidt: welke fysiotherapeutische interventies verbeteren aantoonbaar mobiliteit, spierkracht, vermoeidheid en balans bij mensen met MS, en met welke bewijszekerheid? De vraag is uitgewerkt in vijf vooraf vastgelegde PICO's die de hoofddomeinen van de fysiotherapeutische praktijk dekken.