Dwarslaesie: revalidatie en fysiotherapie

Deel A — Klinische evidence-synthese

A1 · Inleiding, reikwijdte en vraagstelling

Een dwarslaesie (spinal cord injury, SCI) is een beschadiging van het ruggenmerg die leidt tot uitval van motoriek, sensibiliteit en autonome functies onder het laesieniveau. De gevolgen zijn ingrijpend en levenslang, en raken fysiek, sociaal en vocationeel functioneren. Volgens de Global Burden of Disease-studie ontstaan er jaarlijks wereldwijd ongeveer 0,93 miljoen nieuwe gevallen (incidentie circa 13 per 100.000), met naar schatting 27 miljoen mensen die met een dwarslaesie leven; vallen en verkeersongevallen zijn de belangrijkste oorzaken [1].

De zorg is intensief en fase-afhankelijk: acute neurochirurgische en intensieve zorg, gevolgd door een langdurig revalidatietraject en levenslange nazorg [2,3]. Fysiotherapie en revalidatie zijn daarin centraal — voor loopfunctie bij incomplete laesies, voor kracht en fitheid, voor rolstoel- en transfervaardigheden, en voor de preventie van de vele complicaties. Tegelijk is het bewijs voor specifieke interventies wisselend: voor sommige (fitness-training) matig tot sterk, voor andere (de optimale loopmethode, arm-handtraining bij tetraplegie) onzeker [6,12,17]. Dit document maakt dat onderscheid expliciet.

De centrale vraag: welke revalidatie-interventies verbeteren aantoonbaar loopfunctie, arm-handfunctie, fitheid en participatie bij dwarslaesie, en met welke bewijszekerheid? Uitwerking in vijf vooraf vastgelegde PICO's. De reikwijdte omvat traumatische en niet-traumatische SCI; de nadruk ligt op de fysiotherapeutische en revalidatiecomponent, met acute medisch-chirurgische zorg als kader.