Morton-neuroom (interdigitale compressieneuropathie)

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit document zijn VOORLOPIG.

Het Morton-neuroom is een pijnlijke, degeneratieve compressieneuropathie (met perineurale fibrose) van een gemeenschappelijke plantaire digitale zenuw, met een sterke voorkeur voor de derde intermetatarsale webruimte; het geeft brandende of scherpe voorvoetpijn die kan uitstralen naar de tenen en verergert in nauw schoeisel en bij belasting [5]. De diagnose is klinisch (onder meer het Mulder-teken: een palpabele klik met pijn bij zijdelingse compressie van de voorvoet) en wordt bevestigd met echografie, die tevens de behandeling kan gidsen [4,5].

De behandeling is stapsgewijs. De eerste lijn is conservatief (schoenaanpassing met een ruime teenbox en lage hak, een voetorthese met metatarsaalsteun, en soms manuele therapie), met een doorgaans beperkte effectiviteit [4]. De tweede lijn, en de best onderbouwde niet-chirurgische behandeling, is een corticosteroïd-injectie: een systematische review vond een matig kortetermijn- tot middellangetermijnvoordeel op de pijn, superieur aan gebruikelijke zorg maar met een twijfelachtige meerwaarde boven lokale anesthesie alleen en inferieur aan chirurgische excisie, bij een zeer lage complicatiekans [1]; een tweede review rapporteerde een statistisch significante VAS-daling met ongeveer 50% succes op 12 maanden [2], en een meta-analyse een pijnreductie ten opzichte van controle (gemiddeld verschil op de VAS −5,3; 95%-BI −7,5 tot −3,2) [6]. Belangrijk en eerlijk te benoemen: het effect is vaak niet blijvend — in een langetermijnstudie was de injectie na bijna 5 jaar nog effectief bij ongeveer een derde van de patiënten, terwijl 44% uiteindelijk een chirurgische excisie onderging [3]. Echogeleide injecties geven een groter en langduriger effect dan blinde injecties (tevredenheid 87% versus 59% op 3 jaar) [4], en corticosteroïd doet het op de korte termijn beter dan hyaluronzuur [8]. Bij falen van de conservatieve en injectieve behandeling komen minimaal-invasieve technieken (chemische neurolyse met alcohol, radiofrequente ablatie) of een chirurgische excisie/neurectomie in aanmerking, met het risico op een stompneuroom en sensibiliteitsverlies [1,5]. [CONSENSUS]

Kernboodschappen: stel de diagnose klinisch (Mulder-teken) en bevestig met echografie [4,5]; begin conservatief met schoen/orthese [4]; zet als tweede lijn een (bij voorkeur echogeleide) corticosteroïd-injectie in, met eerlijke voorlichting dat het effect vaak niet blijvend is [1,2,3]; en reserveer chirurgie voor therapieresistente klachten [1]. [CONSENSUS]