Metatarsalgie (voorvoetpijn)

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG.

Metatarsalgie is een verzamelterm voor pijn onder en rond de metatarsaalkoppen en de metatarsofalangeale (MTP-)gewrichten en het omliggende weke weefsel; het is een veelvoorkomende oorzaak van voorvoetpijn die de mobiliteit en de kwaliteit van leven negatief beïnvloedt [3,4]. De pijn wordt oorzaakgericht ingedeeld in primaire (anatomische factoren van de metatarsalia, zoals lengte- of standafwijkingen), secundaire (gevolg van een andere aandoening zoals reumatoïde artritis, hallux valgus, teendeformiteiten of Morton-neuroom) en iatrogene (na eerdere voetchirurgie, 'transfer-metatarsalgie') metatarsalgie [3].

Conservatieve behandeling is de eerste lijn en kan chirurgie vaak overbodig maken; ze bestaat uit een correcte schoen (ruime, dempende schoen met lage hak), voetorthesen (metatarsaalpad/steun) en gerichte oefentherapie, afgestemd op de oorzaak [3,4]. Van de conservatieve middelen zijn voetorthesen het best onderbouwd: een systematische review vond dat custom-made voetorthesen bij uiteenlopende oorzaken (reumatoïde artritis, hallux valgus, secundaire metatarsalgie) de voorvoetpijn het sterkst verminderen [1], en ook eenvoudige inlegzolen met een valgus- en metatarsaalpad verlagen de voorvoetpijn (Foot Function Index van 56,8 naar 43,0; p=0,002), wat een laagdrempelige eerste stap mogelijk maakt [2]. Een metatarsaalpad ontlast de metatarsaalkoppen en creëert extra ruimte tussen de koppen, wat het pijnverlichtende effect mede verklaart [5]. Bij een bijkomend Morton-neuroom (een frequente oorzaak van neuropathische voorvoetpijn, IMEG nr. 7502) verminderen een corticosteroïd-injectie (pijn op de VAS: gemiddeld verschil −5,3; 95%-BI −7,5 tot −3,2) en manipulatie/mobilisatie (−15,3; 95%-BI −29,6 tot −1,0) de klachten, al ontbreekt een gouden standaard [6]. [CONSENSUS]

Kernboodschappen: bepaal de oorzaak (primair/secundair/iatrogeen) en behandel die gericht [3]; begin conservatief met schoenaanpassing, voetorthesen (metatarsaalpad, bij voorkeur custom) en oefentherapie [1,3]; onderscheid metatarsalgie van een Morton-neuroom, een stressfractuur en MTP-instabiliteit [4]; en reserveer chirurgie voor falen van adequaat conservatief beleid [4]. [CONSENSUS]