Revalidatie na totale knieprothese (TKP)

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG.

Een totale knieprothese (TKP) vermindert bij gevorderde knieartrose betrouwbaar de pijn, maar het herstel van spierkracht en functie is traag: veel patiënten houden maandenlang quadricepszwakte en functionele beperkingen ten opzichte van leeftijdsgenoten [4,5]. De fysiotherapeutische revalidatie richt zich op het herstellen van kracht, mobiliteit (range of motion) en functie [1,2].

De belangrijkste boodschappen uit de trials zijn nuchter. Postoperatieve oefentherapie geeft ten opzichte van minimale therapie een verbetering van fysieke functie (SMD −0,37; 95%-BI −0,62 tot −0,12) en pijn (SMD −0,45; 95%-BI −0,85 tot −0,06) op korte termijn (3-4 maanden), maar er zijn geen aangetoonde langetermijnvoordelen, en de studies zijn klein [1]. Thuis- en poliklinische oefentherapie zijn voor pijn en functie gelijkwaardig [1]. Progressieve weerstands-/krachttraining van het geopereerde been doet het beter dan conventionele oefening op kracht en pijn (bijvoorbeeld pijn-VAS MD −4,65; 95%-BI −7,86 tot −1,44; kniextensiekracht SMD 0,58; 95%-BI 0,20 tot 0,96) [2], en maximale krachttraining verhoogt de spierkracht sterker dan standaardrevalidatie, zonder verschil in functionele prestatie [4]. Een hoge trainingsintensiteit vlak na de operatie is veilig en effectief, maar niet superieur aan een lage intensiteit [3], en 'aangepaste' of geïntensiveerde programma's leveren geen systematische winst op boven een standaardaanpak [5]. Prehabilitatie (preoperatief trainen) kan de kracht verhogen en de opnameduur verkorten, maar geeft vergelijkbare pijn, mobiliteit en dagelijkse activiteiten (lage bewijskracht) [7]. Vroege mobilisatie binnen een opioïd-sparend ERAS-kader is de perioperatieve standaard [6].

Kernboodschappen: mobiliseer vroeg binnen een ERAS-kader [6]; maak progressieve krachttraining van het geopereerde been de kern van de revalidatie [2,4]; kies de setting (thuis of poliklinisch) naar de behoefte van de patiënt, want beide zijn gelijkwaardig [1]; en wees terughoudend met routinematig 'meer' therapie zonder gericht doel [1,5]. [CONSENSUS]