Greater trochanteric pain syndrome (GTPS)

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG.

Greater trochanteric pain syndrome (GTPS) is pijn en drukgevoeligheid aan de laterale zijde van de heup. Lange tijd werd dit als 'trochantere bursitis' geduid, maar beeldvormend en operatief onderzoek toont dat de belangrijkste onderliggende pathologie een tendinopathie van de gluteus medius/minimus-pezen is; het beeld omvat een spectrum van gluteale tendinopathie, secundaire bursitis en externe coxa saltans [2,4]. De aandoening is prevalent, vooral bij vrouwen van 40 tot 60 jaar, en heeft een aanzienlijke negatieve invloed op slaap, dagelijkse activiteiten en kwaliteit van leven [2,3].

Educatie met belastingmanagement en oefentherapie is de best onderbouwde behandeling. In de gerandomiseerde LEAP-trial (204 deelnemers, drie armen) rapporteerde na acht weken 77% van de educatie-plus-oefengroep (EDX) een succesvolle globale verbetering, tegenover 58% na één corticosteroïdinjectie (CSI) en 29% bij afwachten (wait-and-see); EDX was beter dan zowel afwachten (risicoverschil 49,1%; number needed to treat 2,0) als de injectie (risicoverschil 19,9%) [1]. De pijn op acht weken was lager in de EDX-groep (gemiddeld 1,5) dan bij injectie (2,7) en afwachten (3,8), met een verschil ten opzichte van afwachten van −2,2 punten [1]. Op 52 weken bleef de globale verbetering in de EDX-groep beter dan na injectie, al was er dan geen verschil meer in pijnintensiteit tussen EDX en CSI [1]. Concordant met de LEAP-RCT (Mellor 2018): educatie + oefening is superieur aan een corticosteroïdinjectie en aan afwachten; er is geen dedicated CPG (eerlijk gedeclareerd) [richtlijn R1]. Deze superioriteit van een actief, belastingsturend beleid past in het bredere bewijs: in een driearmige RCT (229 patienten met therapieresistente GTPS) was thuistraining op 15 maanden succesvoller (80%) dan een corticosteroïdinjectie (48%) [10], en gluteale tendinopathie wordt pathomechanisch gedreven door overmatige compressie- en trekbelasting, wat educatie over belastingmanagement onderbouwt [17]. Een RCT bij 94 postmenopauzale vrouwen vond in de intention-to-treat-analyse echter geen meerwaarde van een specifiek oefenprogramma boven sham naast educatie (beide verbeterden de VISA-G significant), al deden responders in de oefengroep het beter [11].

De corticosteroïdinjectie geeft dus vooral kortdurende verlichting en presteert op de lange termijn minder dan oefentherapie [1]; gerichte fysiotherapie geeft superieure langetermijnuitkomsten vergeleken met shockwave en injectie [4]. Extracorporele shockwavetherapie (ESWT) heeft beperkte maar veelbelovende onderbouwing en platelet-rich plasma (PRP) is vooralsnog onduidelijk [4]. Kernboodschappen: herken GTPS als tendinopathie, niet als 'bursitis' [2]; behandel met educatie, belastingmanagement en progressieve oefentherapie als eerste keuze [1]; en reserveer de corticosteroïdinjectie voor kortdurende verlichting, bij voorkeur gecombineerd met oefening [1,4]. [CONSENSUS]