Heupartrose (coxartrose)

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De meeste tiers in dit concept zijn VOORLOPIG (RoB op abstractniveau); de uitzondering is uitgangsvraag, die op een Cochrane-review met hoge GRADE-zekerheid berust.

Heupartrose (coxartrose) is de degeneratieve aandoening van het heupgewricht, met pijn (lies, bil, soms uitstralend naar de knie), ochtendstijfheid en bewegingsbeperking als kernklachten. De diagnose is vooral klinisch; radiologie (bijvoorbeeld de Kellgren-Lawrence-graad) bevestigt en dient de differentiaaldiagnose, maar correleert zwak met de klachten [2].

Land-gebaseerde oefentherapie is de best onderbouwde behandeling. Een Cochrane-review (negen trials, 549 deelnemers) leverde hoge-kwaliteitsbewijs dat oefening de pijn vermindert (gestandaardiseerd gemiddeld verschil −0,38; 95%-BI −0,55 tot −0,20) en de fysieke functie verbetert (SMD −0,38), overeenkomend met circa 8 punten pijnvermindering op een 0-100-schaal (number needed to treat 6), met behoud van het effect tot drie à zes maanden na het staken van de begeleiding [1]. De internationale OARSI-richtlijn benoemt educatie over artrose en een gestructureerd land-gebaseerd oefenprogramma (met, waar passend, gewichtsmanagement) als kernbehandeling voor heupartrose [2]. De FMS- en KNGF-richtlijn Artrose heup-knie en OARSI bevelen land-gebaseerde oefentherapie aan als eerstelijns-kernbehandeling [richtlijn R1, R2, R3].

Belangrijk is dat intra-articulaire injecties (corticosteroïd, hyaluronzuur) en aquatische oefening in de OARSI-richtlijn wél voor knie-, maar níet voor heupartrose worden aanbevolen [2]. Medicamenteus wordt paracetamol voorwaardelijk ontraden en worden orale/transdermale opioïden sterk ontraden; NSAID's worden naar comorbiditeitsprofiel ingezet [2]. Een totale heupprothese is de optie bij ernstige, therapieresistente artrose. Kernboodschappen: stel de diagnose klinisch [2]; bied educatie en oefentherapie als kernbehandeling aan iedereen [1,2]; wees terughoudend met injecties en opioïden [2]; en verwijs voor een prothese bij therapieresistente, ernstige artrose. [CONSENSUS]