Zwangerschapsgerelateerde bekkenpijn (PGP)

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG.

Zwangerschapsgerelateerde bekkenpijn (pelvic girdle pain, PGP) is een specifieke vorm van lage rugpijn die ontstaat rond de bekkengordel — de beide sacro-iliacale gewrichten en/of de symfyse — meestal in relatie tot de zwangerschap, en soms tot trauma of artrose [1]. De puntprevalentie onder zwangeren is ongeveer 20% [1]. Belangrijke risicofactoren zijn een voorgeschiedenis van lage rugpijn en een eerder bekkentrauma; anticonceptiepil, lengte, gewicht, roken en waarschijnlijk leeftijd zijn géén risicofactoren [1].

De diagnose wordt klinisch gesteld met pijnprovocatietests (P4/thigh thrust, Patrick's FABER, Gaenslen, modified Trendelenburg) en pijnpalpatietests (lange dorsale ligament, symfyse), aangevuld met de active straight-leg-raise (ASLR) als functietest; mobiliteitstests, röntgen, CT, scintigrafie en diagnostische injecties worden níet aanbevolen, en MRI alleen om spondylitis ankylopoetica uit te sluiten of bij rode vlaggen [1]. Het beleid bestaat uit adequate informatie en geruststelling, geïndividualiseerde oefeningen voor zwangeren en een geïndividualiseerd, multifactorieel programma voor overige patiënten; medicatie (buiten de zwangerschap) zo nodig voor pijnstilling [1].

Het bewijs voor oefentherapie is genuanceerd: land-gebaseerde oefening vermindert zwangerschapsgerelateerde rugpijn (SMD −0,64; 95%-BI −1,03 tot −0,25) en een acht- tot twaalfwekenprogramma vermindert het aantal vrouwen dat rug- en bekkenpijn rapporteert (RR 0,66; 95%-BI 0,45 tot 0,97) en het ziekteverzuim (RR 0,76; 95%-BI 0,62 tot 0,94) [2]. Tegelijk hangt het effect af van timing en type: ná de bevalling was een programma met specifieke stabiliserende oefeningen duidelijk superieur (invaliditeit meer dan gehalveerd) [3], terwijl tíjdens de zwangerschap toegevoegde oefeningen geen meerwaarde hadden boven een niet-elastische bekkenband plus informatie [4]. Acupunctuur, osteopathische manuele therapie en multimodale interventies gaven in afzonderlijke studies voordeel [2].

Kernboodschappen: stel de diagnose met provocatietests, niet met beeldvorming [1]; behandel met educatie/geruststelling en (postpartum vooral) specifieke stabiliserende oefeningen [3]; en pas een bekkenband, manuele therapie of acupunctuur toe als aanvulling, met eerlijke voorlichting dat het effect van timing en oefentype afhangt [2,4]. [CONSENSUS]