Carpaaltunnelsyndroom

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG.

Het carpaaltunnelsyndroom (CTS) is de meest voorkomende beknellingsneuropathie van de bovenste extremiteit en ontstaat door beknelling van de n. medianus in de carpale tunnel, met tintelingen, doofheid en pijn in de duim, wijs-, middel- en halve ringvinger (vaak nachtelijk), en bij voortschrijding zwakte en atrofie van de thenarmusculatuur [1,8]. Het beleid schaalt met de ernst.

Conservatief (mild tot matig). Een nachtspalk die de pols in neutrale stand houdt, is de eerstelijnsbehandeling bij milde tot matige klachten [8,9]. Een corticosteroïd-injectie in de carpale tunnel geeft op korte termijn een statistisch significante maar klinisch niet-relevante verbetering (onder de minimaal klinisch belangrijke drempel) ten opzichte van een placebo-injectie of een spalk, met slechts voorbijgaande effecten op de zenuwgeleiding [2]; een echogeleide injectie is nauwkeuriger dan een injectie op anatomische oriëntatiepunten [10]. Voor oefen-, mobilisatie- en zenuwglijtechnieken is het bewijs beperkt en van lage kwaliteit; ze vormen hooguit een aanvulling op de standaard conservatieve zorg, niet de kern ervan [6,7]. Voor diverse fysiotherapeutische en elektrofysische modaliteiten is er hooguit matig kortetermijnbewijs [5].

Chirurgie versus conservatief. Chirurgische decompressie (klieven van het flexor retinaculum) verlicht de symptomen significant beter dan een spalk (verbetering op 3 maanden: relatief risico 1,23; 95%-BI 1,04 tot 1,46; op 1 jaar RR 1,27; 95%-BI 1,05 tot 1,53), en een aanzienlijk deel van de conservatief behandelde patiënten heeft alsnog chirurgie nodig; tegelijk zijn complicaties significant vaker in de chirurgische arm (RR 1,38; 95%-BI 1,08 tot 1,76) [1]. Chirurgie is daarmee vooral aangewezen bij ernstige of aanhoudende klachten, bij uitval of thenar-atrofie [1,8].

Manuele fysiotherapie versus chirurgie. Bij vrouwen met CTS gaf een programma van manuele therapie met desensitisatietechnieken op korte termijn (1-3 maanden) een grotere verbetering van pijn en functie dan chirurgie, en op middellange en lange termijn (6-12 maanden) een vergelijkbaar resultaat, tegen lagere maatschappelijke kosten [3,4]. [CONSENSUS]

Kernboodschappen: begin bij mild tot matig CTS met een nachtspalk in neutrale stand [8,9]; reserveer chirurgische decompressie voor ernstige/aanhoudende klachten met uitval of atrofie, en bespreek daarbij zowel het voordeel als het hogere complicatierisico [1]; een corticosteroïd-injectie geeft slechts kortdurende, klinisch niet-relevante winst [2]; en manuele fysiotherapie is een redelijk alternatief met op de langere termijn een uitkomst vergelijkbaar met chirurgie [3,4]. [CONSENSUS]

Richtlijnverankering (zie sectie 28). Vier richtlijnen dragen dit document: de AAOS/ASSH-CPG Management of Carpal Tunnel Syndrome (2024, negen aanbevelingen, breed multidisciplinair) [R1], de JOSPT/APTA-CPG (revisie 2026 [R2]; de hier geciteerde graden komen uit de toegankelijke versie van 2019 [R3]), de multidisciplinaire NVN-richtlijn CTS (2017) [R4] en de NHG-Standaard Hand- en polsklachten (M91) [R5]. Drie punten werken door in Deel A. (a) EEN ONBESLECHTE TEGENSPRAAK: de AAOS zegt met sterk bewijs dat een corticosteroïd-injectie géén langetermijnverbetering geeft, terwijl de ACOEM injecties bij subacuut/chronisch CTS juist sterk aanbeveelt (graad A) [R6]; dit document kiest geen kant maar formuleert op de as waarop beide het eens zijn — kortetermijnverlichting is reëel, structurele langetermijnwinst niet aangetoond (sectie 11.2). (b) DIAGNOSTIEK: de AAOS beveelt de CTS-6 aan in plaats van routinematig echografie of EMG (sterk bewijs) en raadt MRI én Upper Limb Neurodynamic Testing af om de diagnose te stellen (matig bewijs) — verwerkt in sectie 8. (c) NA DE OPERATIE: de AAOS raadt routinematige begeleide nabehandeling én immobilisatie met spalk of mitella na een carpaaltunnelrelease af (beide matig bewijs); dit laat de spalk in de conservatieve fase (JOSPT graad B; NHG: gelijkwaardig aan injectie) onverlet. [CONSENSUS]