Sacro-iliacale (SI-)gewricht-gerelateerde pijn

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG.

Sacro-iliacale (SI-)gewricht-gerelateerde pijn is pijn gelokaliseerd in de anatomische regio van het SI-gewricht, doorgaans laag in de rug rond de bil, soms met uitstraling in het (boven)been. Ze wordt geschat op 15 tot 30% van de mechanische lage rugpijn [1]. Er is geen enkel pathognomonisch teken: de diagnose berust op een waarschijnlijkheid, waarbij een cluster van provocatietests (o.a. distractie, compressie, thigh thrust, Gaenslen, FABER) de betrouwbaarheid verhoogt wanneer drie of meer positief zijn, al is de voorspellende waarde van afzonderlijke of zelfs series tests recent bekritiseerd [1]. Beeldvorming dient alleen om rode vlaggen (zoals sacroiliitis) uit te sluiten, en de diagnostische blokkade is omstreden vanwege fout-positieve en fout-negatieve resultaten [1].

Het beleid is idealiter multidisciplinair, met conservatieve maatregelen als eerste keuze: medicamenteus beleid [10], cognitieve gedragstherapie, manuele therapie, oefentherapie/revalidatie en zo nodig psychologische ondersteuning [1]. Intra- en extra-articulaire corticosteroïdinjecties geven bij een deel van de patiënten meer dan drie maanden verlichting [1]. Radiofrequente ablatie van de L5 dorsale ramus en de S1-3(-4) laterale takken is in meerdere studies effectief gebleken, met de sterkste onderbouwing voor uitgebreide (gekoelde) lesie-strategieën [1,4]. Minimaal-invasieve SI-fusie gaf in gerandomiseerde trials een sterke pijnreductie ten opzichte van conservatief beleid (pijn −43,3 versus −5,7 punten op zes maanden), maar deze trials waren fabrikant-gefinancierd en ongeblindeerd, wat voorzichtigheid vraagt [2,3]. Richtlijn-context: de interventiepijnpraktijk erkent RFA (met name gekoelde technieken) als optie bij geselecteerde SI-pijn, met techniek- en selectie-afhankelijk effect [R3].

Kernboodschappen: stel de diagnose als waarschijnlijkheid met een provocatietests-cluster, niet met één teken of routine-beeldvorming [1]; behandel multidisciplinair en conservatief als eerste stap [1]; en reserveer injectie, RFA en (zeer selectief) fusie voor therapieresistente gevallen, met eerlijke weging van het bewijs en de belangenverstrengeling [1,2]. [CONSENSUS] Deze aanbevelingen zijn getoetst aan NICE IPG578, de ISASS-policy en de NL/WIP-interventiepijnpraktijk + NHG/KNGF; zie par. 28 (richtlijn-first). Concordant — geen tier herzien; de fusie-richtlijnsteun verhoogt de tier niet (bias-risico onderliggende trials).

Richtlijnverankering (kruischeck 15-07-2026): SI-gewricht-gerelateerde pijn is een subtype van lage rugpijn; het conservatieve kader is verankerd in de ACP-richtlijn lage rugpijn (Qaseem et al. 2017) [7]. Concordant; geen tierwijziging.