Postoperatieve lage rug — persistent spinal pain syndrome (PSPS), type 2

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG.

Postoperatieve lage rug — internationaal hernoemd tot Persistent Spinal Pain Syndrome type 2 (PSPS-type 2), voorheen 'failed back surgery syndrome' (FBSS) of post-laminectomiesyndroom — is chronische axiale en/of uitstralende pijn die aanhoudt na wervelkolomchirurgie [1,2]. De oorzaak is vaak te achterhalen en valt uiteen in categorieën: een onjuiste ingreep (bijvoorbeeld een fusie op het verkeerde niveau of voor SI-gewrichtpijn), technisch falen (achtergebleven fragment, pseudartrose), biomechanische gevolgen (aangrenzend-segmentziekte, SI-pijn na fusie tot het sacrum) en complicaties (epidurale fibrose, arachnoiditis), of blijft onbepaald [1].

De diagnostiek is oorzaakgericht en berust op anamnese, lichamelijk onderzoek en beeldvorming [1]. Het beleid is in de eerste plaats conservatief en multidisciplinair. Actieve revalidatie met oefentherapie die vier tot zes weken na de operatie start, geeft een snellere afname van pijn en beperking dan geen behandeling (pijn SMD −0,90; 95%-BI −1,55 tot −0,24), zonder verhoogd heroperatierisico, al is de bewijskwaliteit laag [3]. Voor het bredere PSPS-type-2-beleid is de bewijskwaliteit van conservatieve behandelingen laag [1]. Wanneer conservatief beleid faalt, hebben interventionele opties (gepulseerde radiofrequentie van het spinale ganglion, epidurale adhesiolysis, epiduroscopie) en vooral spinal cord stimulation (SCS) een hogere bewijskracht [1]. In de gerandomiseerde PROCESS-trial bereikte 48% van de SCS-patiënten versus 9% van de patiënten met alleen medicamenteus beleid ten minste 50% beenpijnverlichting op zes maanden (p < 0,001) — maar met 32% apparaat-gerelateerde complicaties op twaalf maanden, wat zorgvuldige selectie vereist [4].

Kernboodschappen: behandel PSPS-type 2 oorzaakgericht en multidisciplinair [1]; start met actieve revalidatie [3]; en reserveer interventionele therapie en SCS voor goed geselecteerde, therapieresistente patiënten met predominant neuropathische beenpijn, met eerlijke voorlichting over de effecten én de complicaties [1,4]. [CONSENSUS] Deze aanbevelingen zijn getoetst aan NICE TA159 (SCS), de PSPS-terminologieconsensus (Christelis 2021) en de NL/WIP-interventiepijnpraktijk + NHG/KNGF; zie par. 28 (richtlijn-first). Concordant — geen tier herzien.