Osteoporotische wervelfractuur

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG.

De osteoporotische wervelcompressiefractuur (OVCF) is de meest voorkomende fragiliteitsfractuur en treft wereldwijd meer dan een miljoen patiënten per jaar [5]. Veel fracturen zijn asymptomatisch en worden bij toeval ontdekt; symptomatische fracturen geven acute, in de middellijn gelokaliseerde rugpijn, hoogteverlies en verminderde mobiliteit [1]. De diagnose berust op beeldvorming (met de Genant-gradering van het hoogteverlies) en op het uitsluiten van rode vlaggen, met name een maligniteit als oorzaak [1].

Het beleid is in de eerste plaats conservatief en activerend: adequate pijnstilling, vroege mobilisatie, oefentherapie en zo nodig een spinale orthese voor tijdelijke pijnverlichting; calcitonine kan bij analgetica-refractaire acute pijn worden overwogen, en zodra de acute pijn onder controle is verbetert oefening het functioneren en de kwaliteit van leven [6]. Even essentieel is dat élke patiënt met een OVCF wordt behandeld voor de onderliggende osteoporose (bisfosfonaten of denosumab als eerste keuze, met calcium en vitamine D), omdat een fragiliteitsfractuur het risico op een volgende fractuur sterk verhoogt [1].

De grootste controverse betreft de vertebrale augmentatie (vertebroplastiek en kyfoplastiek). Op basis van sham-gecontroleerde trials concludeerde de Cochrane-review dat vertebroplastiek geen klinisch belangrijk voordeel biedt ten opzichte van een placebo-ingreep en ondersteunt zij geen routinematig gebruik [2]; de VERTOS IV-trial bevestigde dit [3]. Daartegenover vond de VAPOUR-trial wél een voordeel in een nauw omschreven subgroep — patiënten met acute (< 6 weken) en ernstige pijn (44% versus 21% bereikte een pijnscore onder 4/10 op dag 14) [4]. De boodschap is dus genuanceerd: geen routine-augmentatie, maar een mogelijke, selectieve plaats bij acute, ernstige, therapieresistente pijn [2,4]. [CONSENSUS] Deze aanbevelingen zijn getoetst aan NICE TA279 en de FMS-richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie + NHG/KNGF; zie par. 28 (richtlijn-first). Concordant — geen tier herzien; NICE TA279 laat augmentatie toe voor een strikt geselecteerde subgroep, wat het sham-negatieve tier-C-oordeel niet tegenspreekt.

Richtlijnverankering (kruischeck 15-07-2026): het conservatieve, activerende beleid bij osteoporotische wervelfractuur (vroege mobilisatie, oefentherapie, spinale orthese voor tijdelijke pijnverlichting, calcitonine bij analgetica-refractaire acute pijn) is verankerd in de GSCI-aanbevelingen (Ameis et al. 2017) [6]. Ongegradeerde synthese; geen tierwijziging.