Aspecifieke lage rugpijn

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG: de risk-of-bias-beoordeling berust op abstract- en reviewniveau.

Lage rugpijn is wereldwijd de grootste oorzaak van jaren geleefd met beperking; in 2020 hadden circa 619 miljoen mensen lage rugpijn, met een projectie naar 843 miljoen in 2050 [1,2,3]. Bij de overgrote meerderheid (circa 90-95%) is geen specifieke nociceptieve oorzaak aanwijsbaar — dit is 'aspecifieke' lage rugpijn, een uitsluitingsdiagnose na diagnostische triage [1]. Slechts een klein deel heeft een ernstige specifieke oorzaak (fractuur, maligniteit, infectie, cauda equina) of een radiculair beeld (IMEG nr. 3501). Dit activerende, gestratificeerde beleid is concordant met de dedicated richtlijnen NICE NG59, de NHG-Standaard Aspecifieke lagerugpijn (M54) en de KNGF-richtlijn Lage rugpijn en LRS (2021).

Het beleid is actief, geruststellend en biopsychosociaal. Oefentherapie is klinisch relevant effectiever dan geen behandeling, gebruikelijke zorg of placebo (Cochrane: pijnverschil −15,2 op 100; 95%-BI −18,3 tot −12,2), zonder dat één oefenvorm superieur is [7,8,9]. Manuele therapie en spinale manipulatie geven vergelijkbare effecten als andere aanbevolen therapieën [10]. Cognitieve functionele therapie — die onbehulpzame pijncognities en -gedragingen aanpakt — gaf in de RESTORE-trial grote, blijvende verbetering van de beperking (Roland-Morris −4,6; 95%-BI −5,9 tot −3,4) tegen lagere maatschappelijke kosten [11]. Educatie, blijf-actief-advies en risicogestratificeerde zorg vormen de ruggengraat [5,12], terwijl medicatie (NSAID's, klein effect) terughoudend wordt ingezet en beeldvorming, opioïden en bedrust juist worden vermeden [6,13].

Kernboodschappen: stel de diagnose via triage en gebruik beeldvorming alleen bij rode vlaggen [1,6]; behandel actief met educatie, blijf-actief-advies en oefening [5,7]; voeg bij persisterende, invaliderende klachten psychologisch geïnformeerde zorg (bijv. CFT) toe [11]; en 'doe minder van het schadelijke' — geen routine-beeldvorming, opioïden of bedrust [5,6]. [CONSENSUS]