Houdingsgerelateerde thoracale klachten: hyperkyfose en Scheuermann

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG: de risk-of-bias-beoordeling berust op abstract- en reviewniveau.

Een toegenomen thoracale kyfose (hyperkyfose) kan flexibel en houdingsgebonden zijn of structureel, zoals bij de ziekte van Scheuermann — radiologisch gedefinieerd als drie of meer aaneengesloten wervels met ten minste 5 graden wigvorming, met een geschatte prevalentie van 0,4 tot 10% [1]. Bij ouderen neemt de kyfose leeftijdsgebonden toe en kan zij het functioneren, de balans en het zelfbeeld nadelig beïnvloeden [3,5]. De klachten variëren van cosmetische zorgen en houdingsvermoeidheid tot lokale pijn.

Voor de flexibele en milde structurele vormen is oefentherapie de kern. In de gerandomiseerde SHEAF-trial verminderde een zes maanden durend programma van gerichte rug- en spierversterking met houdingstraining de radiologische kyfose (Cobb-hoek) met gemiddeld 3,0 graden (95%-BI −5,2 tot −0,8) en verbeterde het zelfbeeld [5]. Meta-analyses bevestigen dat oefentherapie de Cobb-hoek en houdingsparameters verbetert [3,7,8]. Een semi-rigide thoracolumbale orthese verlaagde in een gerandomiseerde trial de kyfose en versterkte de rugmusculatuur zonder deconditionering [9]. Bij de ziekte van Scheuermann is het beleid overwegend conservatief (observatie, ontstekingsremmers, fysiotherapie); chirurgie is voorbehouden aan ernstige curves (boven de 70 tot 75 graden) of therapieresistente klachten [1,2]. Voor de adolescente structurele (Scheuermann-)vorm sluit dit aan bij de SOSORT-consensus (fysiotherapie + rigide bracing); de volwassen/osteoporotische hyperkyfose leunt op RCT-bewijs (SHEAF) en de osteoporose-/valpreventiezorg (zie par. 28).

Kernboodschappen: onderscheid flexibele houdingskyfose van structurele Scheuermann en van osteoporotische kyfose [1,12]; behandel de meeste vormen actief met spierversterking en houdingstraining [5]; en reserveer bracing en chirurgie voor de structurele, progressieve of ernstige gevallen [1,9]. [CONSENSUS]