Cervicale artrose en spondylose

Deel A — Klinische evidence-synthese

Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.

1. Samenvatting en kernaanbevelingen

In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG: de risk-of-bias-beoordeling berust op abstract- en reviewniveau, nog niet op een onafhankelijke full-text-RoB van de pivotale studies.

Cervicale spondylose is de degeneratieve veroudering van de cervicale disci, facetgewrichten en wervellichamen. Radiologische degeneratie is bij ouderen vrijwel universeel maar correleert zwak met klachten: meer dan negentig procent van de zestigplussers vertoont discusdegeneratie, terwijl veel van hen klachtenvrij is [1,2,3]. De diagnose 'symptomatische cervicale spondylose' is daarom klinisch en berust op axiale nekpijn en stijfheid bij passende degeneratie, na uitsluiting van radiculopathie (IMEG nr. 3002) en myelopathie (IMEG nr. 3007) [1].

Het beleid is overwegend conservatief en volgt de bewijsbasis voor chronische mechanische nekpijn. Oefentherapie gericht op de cervico-scapulothoracale musculatuur geeft een matig effect op pijn (gepoolde SMD −0,71; 95%-BI −1,33 tot −0,10) en verbetert functie (SMD −0,45; 95%-BI −0,72 tot −0,18) [7]. Manuele therapie — met name thoracale manipulatie — vermindert pijn (SMD −1,26; 95%-BI −1,86 tot −0,66) en verbetert functie [8], en presteert het best gecombineerd met oefening (SMD −0,87 versus geen behandeling; −0,50 versus oefening alleen) [10]. Mechanische tractie is niet overtuigend onderbouwd [9].

Kernboodschappen: leg uit dat degeneratie normaal is en radiologie zwak met klachten correleert [1,3]; sluit myelopathie en radiculopathie actief uit [1,26]; en behandel actief met educatie, oefening en (aanvullend) manuele therapie in plaats van passieve modaliteiten [4,5,7,8].

Richtlijnverankering (kruischeck 15-07-2026): de conservatieve, oefen- en manuele-therapie-georiënteerde lijn van dit document is verankerd in de Deense nationale nekpijn-/radiculopathierichtlijn (Kjaer et al. 2017) [5] en, voor de cervicogene-hoofdpijn-overlap, in de OPTIMa-CPG (Côté et al. 2019) [6]. Beide zijn concordant en wijzigen geen tier.