Spanningshoofdpijn
Tension-type headache — classificatie, differentiatie van migraine en cervicogene hoofdpijn, pericraniale gevoeligheid, en fysiotherapeutisch en gedragsmatig beleid bij episodische en chronische vormen
- Auteur
- R. van Schaik (fysiotherapie/manuele therapie)
- DCSPH-diagnosecode
- 1026 · Achterzijde hoofd: Spier-, pees- en fascie aandoeningen
Indicatief, geen declaratie-advies. DCSPH is een declaratiecodelijst en onderscheidt onze aandoeningen niet altijd: verschillende documenten kunnen dezelfde code dragen. Welke code u declareert bepaalt u op grond van uw eigen bevindingen. Bron: Vektis-codelijst CL0024-ZN, geldig vanaf 1 januari 2025.
Deel A — Klinische evidence-synthese
Deel A is opgesteld om zelfstandig leesbaar en toepasbaar te zijn, zonder dat de lezer aanvullende informatie hoeft op te zoeken. De methodologische verantwoording staat in Deel B.
1. Samenvatting en kernaanbevelingen
In-tekstverwijzingen [n] verwijzen naar de genummerde bronnenlijst (Vancouver; DOI/PMID geverifieerd via PubMed). Bewijszekerheid is per uitkomst met GRADE beoordeeld en vertaald naar de zes-tier-ladder (S/A/B/C/M/X). De tiers in dit concept zijn VOORLOPIG: de risk-of-bias-beoordeling berust op abstract- en reviewniveau, nog niet op een onafhankelijke full-text-RoB van de pivotale studies.
Spanningshoofdpijn is de meest voorkomende primaire hoofdpijn ter wereld, met een geschatte globale prevalentie van 26% [2,4]. Ze is doorgaans bilateraal, drukkend of band-achtig, mild tot matig van intensiteit en verergert niet bij normale lichamelijke inspanning [1]. De diagnose is zuiver klinisch — er bestaat geen bevestigende test — en berust op de ICHD-3-criteria en op het uitsluiten van migraine, cervicogene hoofdpijn en medicatie-overgebruikshoofdpijn [1,9]. Het onderscheid tussen episodische en chronische vormen bepaalt het beleid [1].
Fysiotherapie en gedragsmatige interventies vormen samen de kern van het niet-medicamenteuze beleid. Het robuustste bewijs betreft EMG-biofeedback en ontspanning (meta-analytische effectgrootte d = 0,73; 95%-BI 0,61-0,84, stabiel over gemiddeld 15 maanden) [16,17]. Oefentherapie (nek-schouderkracht, craniocervicale training) en multimodale fysiotherapie (manuele technieken gecombineerd met oefening, eventueel met TENS) laten consistente maar methodologisch zwakker onderbouwde voordelen zien op pijnintensiteit en -frequentie [14,18,19]. Manuele therapie alléén — vooral zachte-weefseltechnieken — geeft bescheiden winst, terwijl geïsoleerde hoog-velocity-manipulatie geen meerwaarde toont [13]. Droge naalding is inconsistent en imprecies onderbouwd [20].
Kernboodschappen: stel de diagnose op ICHD-3-criteria en sluit rode vlaggen en medicatie-overgebruik uit [1]; begin niet-medicamenteus met educatie, geruststelling, oefening en ontspanning/biofeedback [10,11,16]; reserveer medicamenteuze profylaxe (amitriptyline) voor de chronische vorm en bewaak medicatie-overgebruik [5,10].
| Kernaanbeveling | Claimtype | Zekerheid (tier) | Sterkte |
|---|---|---|---|
| Diagnose op ICHD-3-criteria; rode vlaggen en medicatie-overgebruik uitsluiten | Beleid/consensus | M | Sterk |
| EMG-biofeedback / ontspaning aanbieden, vooral bij frequente/chronische TTH | Effectvergelijking | B | Sterk |
| Oefentherapie (nek-schouderkracht, craniocervicaal) inzetten als actieve pijler | Effectvergelijking | C | Zwak |
| Multimodale fysiotherapie (manueel + oefening ± TENS) boven losse passieve technieken | Effectvergelijking | B | Zwak |
| Geïsoleerde HVLA-manipulatie niet als standaard; soft-tissue kan aanvullend | Effectvergelijking | C | Zwak |
Dit deel is voor zorgprofessionals
De volledige Evidence-Based Guidance (Graded) lees je met een account voor zorgprofessionals. Het overzicht van alle aandoeningen blijft vrij toegankelijk.
- Per aandoening de volledige synthese, gegradeerd op bewijskracht.
- Eén account, direct toegang; verificatie van je BIG-nummer is alleen nodig als je patiënten wilt koppelen.
Ben je patiënt? Op de klachtpagina's staat dezelfde inhoud in gewone taal.